Wat zeggen deze 6 kleuren van ontlasting over je gezondheid en darmen?

Je staat er misschien niet dagelijks bij stil, maar een blik achterom na je toiletbezoek kan je veel vertellen over je gezondheid.
De kleuren van je ontlasting vertellen veel over wat er binnenin gebeurt, van je dieet tot de werking van je spijsverteringskanaal.

Veranderingen in de kleur van je poep zijn zeker niet altijd reden tot paniek; van gele ontlasting tot donkere ontlasting, vaak is de oorzaak onschuldig.
Toch is het goed om te weten wat een afwijkende kleur kan betekenen.

Bij BASIS begrijpen we dat praten over ontlasting misschien wat ongemakkelijk voelt, maar we willen je toch graag helpen begrijpen wat je stoelgang je allemaal probeert te vertellen.

Lees verder en we helpen je de verschillende kleuren ontlasting te interpreteren en te begrijpen wanneer het onschuldig is, maar ook wanneer je alert moet zijn.
De kleur van de ontlasting kan namelijk een duidelijk signaal zijn voor die keer dat er wel vervolgonderzoek nodig is.

50 tinten bruin, wat zegt de kleur van de ontlasting?

Hoe ontstaat de kleur van ontlasting? Wat is nou een “normale” kleur?

Over het algemeen wordt een bruine kleur beschouwd als de standaard voor gezonde ontlasting.
Deze bruine kleur kan variëren van lichtbruin tot donkerbruin. Denk aan de pindakaas kleur, of de kleur van melkchocolade.

Waar komt die bruine kleur vandaan?
Dit is voornamelijk te danken aan het stofje bilirubine.
Wanneer oude rode bloedcellen worden afgebroken in de lever ontstaat het afvalstofje Bilirubine.
De lever scheidt bilirubine uit via de gal en komt zo in de darmen terecht.

Tijdens de vertering in je darmen, wordt bilirubine door bacteriën verder omgezet en afgebroken wat resulteert in de typische bruine kleur van je ontlasting.
Dit gebeurt met name in de dikke darm, deze bacteriën worden ook wel je darmflora of microbioom genoemd.

Een consistente bruine kleur wijst vaak op een goede spijsvertering.
Zo weet je nu al dat je lever zijn werk goed doet, de galwegen goed functioneren en dat ook je microbioom in je darmen meewerken aan een gezonde ontlasting.

Het belangrijk om te weten dat de kleur van ontlasting varieert, zo kunnen bepaalde voedingsmiddelen je poep dagelijks beïnvloeden, zowel in kleur als in consistentie.
Zolang je ontlasting een bruine kleur heeft, is dit goed over het algemeen goed.

Het kan iets donkerder bruin worden door bijvoorbeeld een langere passage door je darmen. Er wordt meer water onttrokken waarder de kleur wat donkerder wordt.
Dat betekend ook dat een snellere passage een iets lichtere bruine kleur aan je ontlasting geeft.

Eet voldoende vezels uit groenten en fruit, zorg voor regelmatige lichaamsbeweging, en drink voldoende vocht, zeker 2 liter per dag. Op deze manier zorg je voor een goede darmwerking, met een normale reistijd van mond tot kont, en is de kans groter dat je de juiste gezonde kleur in de wc aantreft.

Laten we de andere verschillende kleuren van ontlasting eens verder onderzoeken.
Wat zijn mogelijke oorzaken van een andere kleur en is het reden tot zorgen?

Afwijkende kleuren en combinaties

We spreken van afwijkende ontlasting of een afwijkende kleur als de kleur anders is dan je normale bruine kleur en als dit ook langdurig aanhoud.
Welke kleur ontlasting is niet goed?

Hoewel bruin de norm is, kan ontlasting soms andere kleuren aannemen.
Een eenmalige verandering is meestal geen oorzaak tot zorg.
Deze kleurveranderingen kunnen onschuldig zijn en veroorzaakt worden door voeding of medicatie.

Soms zie je twee kleuren ontlasting of verschillende kleuren ontlasting tegelijk. Dit kan gebeuren als voedsel van verschillende maaltijden zich mengt of als de passagesnelheid varieert.

Het wordt anders als de afwijkende kleur aanhoudt of samengaat met andere symptomen.
Denk aan buikpijn, een plotselinge verandering in je ontlastingspatroon (constipatie of diarree), onverklaarbare vermoeidheid, koorts of ongewenst gewichtsverlies.
Dit zijn vaak signalen die nader onderzoek vereisen.

Het kan zijn dat je ontlasting licht van kleur is maar ook bijna zwart, rood of zelfs geel en groen.
Lees verder wat dit allemaal kan betekenen.

Wat zegt een lichte kleur van je ontlasting over je gezondheid?
In deze categorie spreken we over licht beige ontlasting, of wanneer je ontlasting grijs is.
In onze consulten omschrijven mensen het ook wel als een kleiachtige ontlasting of stopverf kleur ontlasting.

Als je ontlasting er plotseling heel licht uitziet kan dat wijzen op een probleem met de afvoer van gal.
Gal geeft ontlasting normaal gesproken zijn bruine kleur, dus bij een tekort gaat je poep er opvallend licht uitzien, soms wordt het bijna witte of wit gele ontlasting.

Deze sterk afwijkende kleur wil je wel serieus nemen, er zijn namelijk verschillende oorzaken mogelijk:

• Problemen met de galwegen: Een verstopping door bijvoorbeeld galstenen in de galwegen kan de stroom van gal naar de darmen belemmeren.
• Leveraandoeningen: Als de lever zelf niet goed functioneert produceert deze mogelijk minder bilirubine en of gal. Bijvoorbeeld door een leveraandoeningen als leververvetting, overmatig alcoholgebruik of na een virusinfectie als hepatitis.
• Aandoeningen van de alvleesklier: Problemen met de alvleesklier, kunnen soms ook de spijsvertering en de aanvoer van gal beïnvloeden.
• Bepaalde medicijnen: Sommige medicijnen kunnen als bijwerking een afwijkende kleur van de ontlasting veroorzaken, inclusief een lichtere tint. Medicatie tegen diaree, of hoge dosering van sommige maagzuurremmers bijvoorbeeld.

Is lichte ontlasting altijd gevaarlijk?

Nee, een keer lichtere kleur van je ontlasting betekent niet direct dat je organen niet meer goed functioneren.

Wanneer je een keer wat dunnere ontlasting hebt dan gaat dat ook vaak gepaard met een lichtere kleur.
Je kan een keer iets anders gegeten hebben, of wie weet zijn je darmen geprikkeld door bepaalde voedingsmiddelen wat voor een snellere darmpassage zorgt.

Deze kleur kan tijdelijk optreden na het drinken van bariumcontrastvloeistof, gebruikt voor röntgenonderzoek van het spijsverteringskanaal.

Ook kunnen sommige medicijnen als bijwerking een afwijkende lichte kleur van de ontlasting veroorzaken.

Hoewel een enkele keer wat lichtere ontlasting niet direct zorgwekkend hoeft te zijn, is aanhoudende of regelmatig terugkomende bleke ontlasting altijd een reden om contact op te nemen met je huisarts.

Zeker als dit gepaard gaat met andere symptomen als buikpijn, verminderde energie of in ergere gevallen ongewenst gewichtsverlies of koorts.
Dit kan namelijk wijzen op een onderliggende aandoening van de lever, galwegen of alvleesklier die nader onderzoek of andere tests vereisen.

Zwarte ontlasting is zeker iets waar je oplettend op wilt zijn.
Deze categorie kan ook zeer donkerbruin zijn.

Het kan wijzen op een bloeding in het bovenste deel van het maag darm kanaal. Dit omvat de slokdarm, maag of dunne darm.
Het bloed wordt tijdens de spijsvertering afgebroken door maagzuur en andere enzymen. Hierdoor ontstaat de zwarte kleur. Maar ook doordat het bloed stolt in de tijd voordat je het uitpoept.

Dit wordt ook wel een Melena genoemd. Deze zwarte stoelgang vermengd met bloed heeft vaak een teerachtige papperige consistentie en heeft vaak een sterke geur.

Mogelijke oorzaken zijn (maag) zweren, ontstekingen, of bloedende vaten.
Je wilt altijd een arts raadplegen bij zwarte ontlasting, want dit kan wijzen op een mogelijke ernstige, actieve bloeding.

Als het probleem zeer “hoog” zit, zoals in de slokdarm of maag dan kan je zelfs bloed zien in je braaksel wanneer je moet overgeven.

Is een zwarte stoelgang altijd gevaarlijk?

Een minder zorgwekkende oorzaak kan het eten van bepaalde voedingsmiddelen zijn zoals drop of bosbessen wat een onschuldige donkere ontlasting kan geven.

Bepaalde voedingssupplementen of medicatie zoals ijzer tabletten of norrit kunnen je poep ook een donkere kleur geven.
Vaak wordt je poep ook een stuk harder en neigt het naar obstipatie.

Ook pasgeborenen zijn een uitzondering. De eerste ontlasting van een pasgeboren baby is altijd zwart. Deze donkere ontlasting wordt meconium genoemd en is volkomen normaal.

Herken je je niet in bovenstaande gevallen, dan is het vanwege de mogelijke link met een bloeding altijd raadzaam direct een arts te raadplegen als je een zwarte stoelgang hebt.

Een rode kleur is ook zeker je aandacht waard.
Dit kan namelijk volkomen onschuldig zijn, maar het kan ook een rode vlag zijn waarmee je direct contact met de huisarts wilt opnemen.
Let op dat een kastanjebruine kleur ook tot deze categorie hoort.
Verschillende medische oorzaken van rode poep, die je niet kan verklaren door voeding of medicatie, kunnen zijn:

• Aambeien (hemorroïden): Uitgezakte bloedvaatjes bij de anus, vaak leidend tot helderrood bloed op het toiletpapier of oppervlakkig op de ontlasting.
• Anale fissuren: Kleine scheurtjes of kloofjes in de huid rond de anus, eveneens vaak resulterend in helderrood bloedverlies, vooral bij harde ontlasting.
• Diverticulose/Diverticulitis: Bloeding uit kleine uitstulpingen (divertikels) in de darmwand.
• Poliepen: Goedaardige groeiingen in de darmwand die kunnen bloeden.
• Inflammatoire Darmziekten (IBD): Aandoeningen zoals colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn, die ontsteking en zweren in de darm veroorzaken.
• Infecties: Bepaalde darminfecties kunnen bloederige diarree veroorzaken.
• Vasculaire afwijkingen: Abnormale bloedvaten in de darmwand (angiodysplasie).
• Tumoren/Darmkanker: Kwaadaardige gezwellen in de dikke darm of endeldarm kunnen gaan bloeden.

Is een rode stoelgang gevaarlijk?

Helderrood bloed in of op de ontlasting, of op het toiletpapier wijst meestal op een bloeding lager in het spijsverteringskanaal, zoals de dikke darm, het rectum of de anus.
Het bloed is nog “verser” en is nog niet verteerd of opgedroogd.

Een streep helderrood bloed OP de ontlasting of wcpapier duidt vaak op aambeien of anale scheurtjes.
Is het bloed vermengt met je poep dan kan de bloeding al iets hoger plaatsvinden zoals in de dikke darm.

Toch moet je ook oppassen en niet te snel conclusies trekken over de mogelijke locatie. Bij een hevige snelle bloeding hogerop en zeker in combinatie met diarree, kan er nog steeds helderrood bloed in de ontlasting zitten.

Hoe dan ook, zichtbaar bloed in de stoelgang moet altijd serieus worden genomen en besproken worden met een arts en verder worden onderzocht.

Het eten van veel bietjes of rode kool, dit kan een onschuldige rode kleur geven aan de ontlasting.

Groene ontlasting? Dat klinkt misschien vreemd, maar het komt vaker voor dan je denkt en is vaak onschuldig.
De groene kleur kan variëren van donkergroene poep to gifgroene ontlasting.
Wat zijn de mogelijke oorzaken?

• Dieet: Het eten van veel groene bladgroente zoals spinazie of boerenkool kan je stoelgang een groene kleur geven.
• Snelle Passage: Als voedsel te snel door de darmen gaat, bijvoorbeeld bij diarree krijgt de gal niet genoeg tijd om volledig te worden afgebroken. Dit kan leiden tot groene ontlasting. Dit kan voorkomen bij een (bacteriële) infectie of een irritatie van je maag-darmkanaal, bijvoorbeeld bij voedselintoleranties.
• Medicatie en supplementen: IJzerpreperaten kunnen je ontlasting donkergroen maken. Bepaalde voedingsmiddelen met groene kleurstoffen (snoep, ijs, sportdrankjes) kunnen ook de kleur van de ontlasting beïnvloeden.

Wanneer is groene ontlasting gevaarlijk?

Meestal is het niet gevaarlijk.
Sterker nog, als je gezond eet, met veel (blad)groenten dan kan het dus vaker voorkomen dat je poep wat groen ziet.

Maar toch, onderliggende spijsverteringsproblemen kunnen leiden tot (groene) diarree, of misschien is het wel een infectie.

Als de groene ontlasting langdurig aanhoudt of gepaard gaat met andere symptomen zoals ernstige buikpijn, koorts, of als je groen slijm in je ontlasting opmerkt, dan is het verstandig een arts te raadplegen.

Wist je dat baby’s die borstvoeding krijgen vaak groen poepen, dus dat is geen reden tot zorgen.

Gele ontlasting kan soms wijzen op problemen met de alvleesklier, met name als de ontlasting vettig is, drijft of aan de wc-pot blijft plakken.
In deze categorie nemen we ook oranje mee.
Gele ontlasting komt vaak voor in combinatie met een dunnere consistentie.
Wat zijn dan oorzaken van gele poep?

• Dieet: Het eten van veel gele of soms oranje voeding kan je ontlasting een gele kleur geven. Denk aan wortelen, kurkuma, zoete aardappel of pompoen. Of het eten van veel vet, maar dan wel vaak in combinatie met het volgende punt.
• Alvleesklier- of leveraandoeningen: Wanneer de lever of de alvleesklier niet genoeg enzymen aanmaken wordt er minder vet verteerd. Dit kan bijvoorbeeld het gevolg zijn van leververvetting, overmatig alcoholgebruik of na een virusinfectie als hepatitis.
• Malabsorptie: Er wordt minder vet opgenomen vanuit de darmen. Dit is vaak het gevolg van bovenstaand puntje, problemen met de lever, alvleesklier of galproductie. Maar ook intoleranties als coeliakie kan hiervoor zorgen.
• Syndroom van Gilbert: Een relatief onschuldige, erfelijke aandoening waarbij de lever bilirubine minder efficiënt verwerkt. Dit leidt voornamelijk tot lichte geelzucht, maar kan soms ook geassocieerd zijn met gele ontlasting.
• Te snelle passage: Diarree of hele dunne poep reist te snel door je maag darmkanaal. Ook dit zorgt ervoor dat er te weinig vet kan worden opgenomen. Bovendien is de kans groter dat je hierdoor onverteerd gal in je grote boodschap ziet. Gal heeft een geel/groenige kleur.

Is gele ontlasting gevaarlijk?

Gele ontlasting is wel iets wat je in de gaten wilt houden. Ja natuurlijk kan het door je dieet komen, maar in dit geval moet je wel heel veel gele producten eten wil je een gele hoop in je toilet zien.

Als het een enkele keer voorkomt, en je hebt een verklaarbare reden dan is het niet direct gevaarlijk.
Denk aan een iets te gezellige avond met overmatig alcohol gebruik, dit zet de lever flink onder druk.

Of je hebt een keer iets verkeerds gegeten waardoor je diarree hebt.

Heb je echter langdurig gele ontlasting, en is deze ook dun en of vettig dan wil je nadenken over problemen met de vertering, of misschien wel een infectie door bacteriën of parasieten.

Denk ook aan voedselintolleranties, wanneer de darmwand geirriteerd raakt kan dit ook een snellere passage veroorzaken.

Aanhoudende gele ontlasting, vooral als deze vettig en vies ruikt, is vaak geassocieerd met steatorroe.
Dit betekent dat er te veel onverteerd vet in de ontlasting zit. Steatorroe wijst op een probleem met de vertering of opname (absorptie) van vetten in het lichaam.

Heb je langdurig klachten, zoals buikpijn, koorts, verminderde energie of vermoeidheid of zelfs ongewenst gewichtsverlies, zorg dan dat je dit bespreekt met je huisarts.

De Rol van Voeding en Medicijnen op de ontlasting kleur

Wat je eet en drinkt, heeft soms een directe invloed op de kleur van de ontlasting. Bepaalde voedingsmiddelen staan erom bekend de kleur te veranderen:

• Bietjes en rode kool: Kunnen een rode kleur veroorzaken.
• Groene bladgroente zoals spinazie: Kan leiden tot groene ontlasting.
• Wortelen: Kunnen soms een oranje tint geven.
• Bosbessen of drop: Kunnen een donkere kleur of zwarte kleur geven.
• Veel vet of noten: Kan soms leiden tot lichtere of vettige ontlasting.
• Het eten van voldoende vezels uit bijvoorbeeld vezelrijk voedsel en fruit is belangrijk voor een gezonde consistentie en passage, wat indirect de kleur kan beïnvloeden.

Ook bepaalde medicijnen en bepaalde voedingssupplementen kunnen de kleur ontlasting veranderen:

• IJzersupplementen: Veroorzaken vaak zwarte ontlasting of ontlasting donkergroen.
• Antibiotica: Kunnen de darmflora verstoren of je vertering beïnvloeden en leiden tot diverse oorzaken van kleurverandering.

Het is dus belangrijk om rekening te houden met je dieet en medicijngebruik bij het beoordelen van de kleur van je ontlasting.

Wanneer moet je naar de dokter?

Hoewel veel kleurveranderingen onschuldig zijn, zijn er situaties waarin je echt medisch advies moet inwinnen. Neem contact op met je huisarts als je ontlasting ziet met een van de volgende kenmerken of als je bijkomende klachten hebt:

• Aanhoudende veranderingen: Elke afwijkende kleur die langer dan een paar dagen aanhoudt zonder duidelijke oorzaak (zoals bepaalde voedingsmiddelen of medicatie).
• Zwarte ontlasting (Melena): Tenzij je zeker weet dat het door ijzersupplementen of drop komt, is dit een alarmbel voor een mogelijke bloeding in het bovenste deel van het maag darmkanaal. Je ontlasting is zeer zwart, kleverig en heeft een sterke vieze geur.
• Helderrood bloed: Meer dan een enkel streepje bloed op het toiletpapier (wat kan duiden op aambeien) vraagt om onderzoek, vooral als het vermengd is met de stoelgang. Ook bij kastanjebruine ontlasting wil je medische hulp zoeken.
• Aanhoudend lichte of bleke ontlasting: Ontlasting die kleiachtig, grijs of wit is, zeker in combinatie met buikpijn, donkere urine of geelzucht. Dit kan wijzen op problemen met lever of galwegen.
• Bijkomende symptomen: Elke significante kleurverandering die gepaard gaat met een of meerdere van de volgende symptomen:
  • Ernstige buikpijn
  • Koorts
  • Braken
  • Geelzucht (gele verkleuring van huid of oogwit)
  • Ongewenst of onverklaarbaar gewichtsverlies,
  • Aanhoudende vermoeidheid of zwakte
  • Duizeligheid of licht gevoel in het hoofd
  • Aanhoudende diarree of constipatie of sterke schommelingen tussen de twee
  • Jeuk over het hele lichaam

Je huisarts kan besluiten tot een ontlastingsonderzoek of ander onderzoek om de oorzaak te achterhalen en kan je eventueel doorverwijzen naar een MDL-arts.

Ontlasting en Andere Symptomen: Het Grotere Plaatje

De kleur van je ontlasting biedt een kijkje in je “interne gezondheid,” met name je spijsvertering en de werking van organen zoals de lever en galwegen en meer.

Maar de kleur van ontlasting is zelden het enige stukje van de puzzel om je darmgezondheid en spijsvertering te kunnen beoordelen.
Het is belangrijk om te kijken naar het grotere plaatje en andere symptomen mee te wegen.

Verschillende soorten ontlasting waarbij er veranderingen in consistentie en frequentie zijn, zijn een ander puzzelstukje.

Ook een sterk afwijkende geur geeft je een ander stukje informatie.

Onthoud goed dat ontlasting varieert, soms van dag tot dag.
Een andere kleur is vaak onschuldig en kan simpelweg veroorzaakt worden door voeding of medicatie.

Heb je last van darmklachten, en ben je al bij de huisarts geweest, of heb je geen rode vlaggen zoals bloed bij de ontlasting, en wil je zelf je poep laten testen?

Dat kan bij BASIS!
Wij werken dagelijks met uitgebreide ontlastingsonderzoeken welke je zonder verwijzing kan afnemen.

We testen de samenstelling van je darmbacteriën, aanwezigheid van parasieten of schimmels, en of je spijsverteringsstelsel optimaal werkt.

Zo komen we achter de mogelijke oorzaak van je buikklachten en gaan we samen direct aan de slag met een persoonlijk behandelplan.

Zodat je de juiste voedingsstoffen en voldoende vezels binnenkrijgt waarmee we de juiste bacteriën stimuleren, en ongewenste indringers kwijt raken.
Dit zorgt voor een goede vertering en een goede stoelgang.
En dat merk je weer aan minder buikklachten, meer energie en wellicht ook wel aan minder huidklachten.

Vul nu onze vrijblijvende vragenlijst in en we helpen je het juiste ontlastingsonderzoek te kiezen.

Afwijkende Kleur	Mogelijke Oorzaken (Dieet/Medicatie)	Mogelijke Medische Oorzaken	Wanneer Arts Raadplegen?
Zwart	IJzersupplementen, bismut (Pepto-Bismol), actieve kool, drop, bosbessen	Melena: Bloeding hoog in Spijsverteringskanaal (slokdarm, maag, duodenum) door o.a. maagzweer, gastritis, varices, Mallory-Weiss, tumor	Onmiddellijk bij zwarte, teerachtige, stinkende ontlasting (melena), tenzij zeker door medicatie/voeding
Rood	Rode bieten, rode kool, tomaten(sap/soep), cranberries, rode kleurstoffen, sommige antibiotica (cefdinir)	Bloeding laag in Spijsverteringskanaal (colon, rectum, anus) door o.a. aambeien, fissuren, divertikels, poliepen, IBD, infectie, tumor/kanker. Zelden snelle hoge bloeding	Onmiddellijk bij duidelijk bloed (meer dan streepjes) of kastanje kleur, tenzij zeker door voeding. Bij twijfel altijd naar de arts gaan
Wit/Bleek/Grijs (Stopverf)	Bariumcontrastvloeistof, hoge dosis antacida (aluminium), sommige anti-diarreemiddelen, melkdieet (baby)	Gebrek aan gal in darm door: Galwegobstructie (galstenen, tumor, ontsteking, strictuur), Leverziekte (hepatitis, cirrose, PBC), Biliaire atresie (baby)	Spoedig, zeker bij aanhouden of bijkomende geelzucht/donkere urine
Geel of Oranje	Vetrijk eten, rabarber, stress, normaal bij baby’s (borstvoeding) Voedsel rijk aan bèta-caroteen (wortels, zoete aardappel, pompoen), oranje kleurstoffen, sommige antacida, rifampicine	Steatorroe (vetmalabsorptie/-digestie) door: Pancreasproblemen (EPI, pancreatitis, kanker, CF), Malabsorptie (coeliakie), Lever-/galproblemen, Infectie (Giardia), Snelle passage, Syndroom van Gilbert, Alcoholmisbruik	Bij aanhouden, vettigheid/vieze geur, of bijkomende symptomen, ook zonder duidelijke dieetreden
Groen	Groene bladgroenten, groene kleurstoffen, ijzersupplementen, antibiotica	Snelle darmpassage (diarree) door: Infectie (bacterieel, viraal, parasitair), Voedselintolerantie/-allergie, Laxeermiddelen, PDS. Soms lever-/galproblemen	Bij aanhouden zonder duidelijke dieetreden, of bijkomende symptomen