Stinkende ontlasting: wat betekend de geur van poep?

Je hebt het vast weleens gehad, je zit ergens anders op de wc, en je schaamt je bijna voor je stinkende ontlasting.
Je hoopt dat er niet iemand staat te wachten achter de deur om na jou naar de wc te gaan.

Hoe kan het toch dat de geur van ontlasting zo erg kan stinken en soms zo verschillend ruikt.

Naast kleur en consistentie, is de geur van je ontlasting een belangrijke indicator voor hoe ons lichaam functioneert en hoe onze darmgezondheid er voor staat.

Het doorbreken van het taboe rondom dit onderwerp is belangrijk, omdat veranderingen in de ontlasting, inclusief een afwijkende geur, vroege signalen van mogelijke gezondheidsproblemen kunnen zijn. Schaamte zou nooit een reden mogen zijn om hulp te zoeken als je je zorgen maakt.

Maar een stinkende scheet betekend niet altijd dat er problemen zijn.
Er zijn namelijk verschillende onschuldige factoren die de geur van ontlasting beïnvloeden.

In deze blog duiken we in de wereld van ontlastingsgeuren. We kijken naar wat een “normale” geur is, welke factoren deze beïnvloeden, en wanneer een stinkende ontlasting een teken kan zijn om contact op te nemen met je huisarts.

De “Normale” Geur: Een Persoonlijke Kwestie

Wat wij als een ‘normale’ geur van ontlasting beschouwen, verschilt per persoon.
Over het algemeen geldt dat gezonde ontlasting wel een geur heeft, maar niet extreem stinkt.

Idealiter heeft gezonde ontlasting zelfs niet veel geur.

Het is moeilijk om een algemene norm te hanteren.
Probeer jezelf dan ook niet te veel daarmee te vergelijken.

Wat voor jou normaal is, hangt sterk af van je dieet en de unieke samenstelling van de bacteriën in je darmen, het darmmicrobioom.  

Een plotselinge aanhoudende afwijking van jouw persoonlijke normale poeplucht is relevanter.

Zo’n verandering kan wijzen op een (vaak tijdelijke) verstoring van het evenwicht, mogelijk door een ander dieet of door het nemen van medicatie.
Maar het kan ook een indicatie voor infectie of een onderliggende ziekte zijn, zeker wanneer het langer aanhoud.

Waarom stinkt poep? De invloed van dieet en je darmbewoners

Hoe je poep ruikt is geen vaststaand gegeven.

De geur ontstaat voornamelijk door het afbreken van onverteerde voedselresten.
Dit gebeurt door bacteriën in de dikke darm.
Dit proces produceert verschillende gassen en sommige hebben een duidelijke geur.

Verschillende andere factoren spelen ook nog een rol, waaronder wat je eet, de samenstelling van je darmmicrobioom, medicatie en hoe snel voedsel door je spijsverteringskanaal reist.  

Eten en Drinken: Brandstof voor de Geur

Je dieet bepaalt wat je bacteriën moeten verteren in je darmen.
Dit heeft direct invloed op de geur:  

• Eiwitten: Een hoge inname van eiwitten, vooral dierlijke, kan leiden tot een sterkere, rottende geur. Dit komt doordat bacteriën onverteerde eiwitten afbreken, waarbij zwavelhoudende gassen zoals waterstofsulfide ontstaan, bekend van de geur van rotte eieren. Een slechte vertering van eiwitten kan deze geur versterken.  
• Zwavelrijk voedsel: Bepaalde voedingsmiddelen bevatten van nature veel zwavel, zoals uien, knoflook, peulvruchten en eieren. Het verteren hiervan kan zorgen voor een geur die doet denken aan rotte eieren. Dit is meestal onschuldig en een direct gevolg van wat je hebt gegeten.
  Denk ook aan koolsoorten als broccoli, bloemkool of boerenkool.  
• Vetten: Veel vet in je dieet kan zorgen voor vettige ontlasting. Als je lichaam vetten niet goed opneemt (malabsorptie), kan dit leiden tot ontlasting die ruikt naar vet of olie.  
• Koolhydraten: Onverteerde koolhydraten fermenteren in de dikke darm, waarbij gassen en zuren ontstaan die een zurige geur van de ontlasting kunnen veroorzaken. Dit kan gebeuren bij een hoge inname van koolhydraten of bij intoleranties zoals lactose-intolerantie. Ook kan hierdoor zure diarree ontstaan.  
• Vezels: Vezels zijn belangrijk voor een goede stoelgang. Oplosbare vezels worden gefermenteerd door bacteriën, wat kan leiden tot meer gasvorming en een tijdelijke geurverandering.  
• Bewerkte voeding: Sommige toevoegingen in bewerkte voedingsmiddelen kunnen slecht worden opgenomen en in de dikke darm fermenteren, wat extra gas en een veranderde geur kan geven.  

Het Darmmicrobioom: De Hoofdrolspeler

De triljoenen bacteriën en andere micro-organismen in onze darmen, het darmmicrobioom, zijn de belangrijkste oorzaak van de geur van onze ontlasting.

De geur is een resultaat van hun activiteit.
Werkt het verteren van eiwitten niet optimaal, bijvoorbeeld door maagzuurproblemen, dan krijgen je darmbacteriën meer onverteerde eiwitten voorgeschoteld.

De groep bacteriën die die eiwitten graag eten kan hierdoor groter worden omdat ze simpelweg meer gevoed worden.
Daardoor kunnen ze steeds meer gassen produceren, wat leidt tot meer winderigheid of een opgeblazen gevoel.

Een verstoring van het evenwicht in je darmen, wordt een dysbiose genoemd en kan dus leiden tot significant stinkende ontlasting.

Nu kan dit ook gebeurden door het eten van meer koolhydraten, vetten, vezels of andere voedingsproducten.

Daarom is een gebalanceerd voedingspatroon zo belangrijk zodat al je darmbacteriën gevoed worden en er niet een bepaalde groep is wat uitgehongerd raakt.

Medicatie en stinkende ontlasting

Naast dieet en darmbacteriën, kan ook (langdurig) medicatie gebruiken je geur beïnvloeden.  

Bepaalde geneesmiddelen zoals antibiotica kunnen het darmmicrobioom drastisch verstoren, wat tot extra stinkende poep kan leiden.
Ze doden helaas ook goede bacteriën, waardoor er ruimte komt voor ongewenste bacteriën.
Het kan zijn dat dit een dysbiose veroorzaakt.
Het herstel van een normale darmflora kan tijd kosten, en de geur kan in die periode anders blijven.  

Naast antibiotica, kunnen ook maagzuurremmers je tegenwerken.
Door minder maagzuur zijn eiwitten moeilijker afbreekbaar, waardoor meer onverteerde eiwitten in de dikke darm terechtkomen en de geur veranderen.
en laxeermiddelen beïnvloeden de snelheid van de darmpassage.  

Laxeermiddelen kunnen bijvoorbeeld de passagetijd versnellen.

De snelheid van je spijsvertering

Als de snelheid van je spijsvertering goed verloopt is het normaal als je ontlasting niet of een beetje stinkt.

Maar als ontlasting te lang in de dikke darm blijft (verstopping), hebben bacteriën meer tijd om te fermenteren en rotten, wat leidt tot een sterkere, rottende geur.

Bij diarree passeert de darminhoud juist te snel voor normale bacteriële verwerking, wat ook kan leiden tot onaangename geuren.

Niet alleen de geur van ontlasting veranderd wanneer de transittijd langer of juist korter is.
Ook de consistentie van je drol kan veranderen.

Oorzaken van veranderende ontlasting kunnen maag-darmproblemen zijn, maar ook andere oorzaken zoals glutenintolerantie of intolerantie voor zuivelproducten.

Specifieke Geuren en wat ze kunnen betekenen

Wat je daadwerkelijk ruikt is een complexe mix van chemische stoffen. Deze noemen we ook wel Vluchtige Organische Stoffen (VOCs).

Deze ontstaan dus als resultaat van het werk van je darmbacteriën.
Zo worden er in onze darmen gassen als ethanol, aceton, waterstof, stikstof of methaan geproduceerd.
Er zijn nog veel meer stoffen met moeilijke scheikundige namen.
En al deze stoffen bepalen door specifieke combinaties en hoeveelheden de uiteindelijke geur.

Kan je dan aan de hand van de geur zeggen of iemand ziek is?
Ja en Nee.

Er doen verhalen de ronde dat verplegers in ziekenhuizen of verzorgingstehuizen aan de ontlasting van patiënten kunnen ruiken of ze bepaalde darminfecties hebben.
Echter bleek uit wetenschappelijk onderzoek dat men er nog te vaak naast zat en dit niet een echt betrouwbare manier is.

Ok, dus de mens is niet zo goed in het waarnemen van deze specifieke VOCs.
Maar honden bijvoorbeeld wel, waarschijnlijk om dat ze met hun neus tot wel 20x beter kunnen ruiken.

In verschillende wetenschappelijke onderzoeken wisten honden (soms zeer) succesvol, darmkanker, long- en borstkanker of blaaskanker op te sporen.

Al gebeurde dit soms wel via de geur van urine, lichaamsgeur of via de geur van de adem.

Dit komt omdat de VOCs zich door de darmwand heen kunnen verplaatsen naar de bloedbaan. Waarna ze bijvoorbeeld via de longen uitgescheiden kunnen worden.

Op deze manier meten wij trouwens al langere tijd of je last hebt van SIBO.
Dit is een bacteriële overgroei in je dunne darm, welke je liever niet wilt hebben.
Vaak wordt het Prikkelbaar Darm Syndroom verward met SIBO.
Door te meten wanneer je methaan of waterstof uitademt kunnen we zeggen of je last hebt van SIBO.

Wie weet welke ziektebeelden we in de toekomst nog meer kunnen opsporen door middel van geur.
Misschien helpt het Nederlandse bedrijf eNose Company de wetenschap een stuk verder met “hun elektronische neus”.

Maar nu weer terug naar de geur van jouw ontlasting

Wat betekenen deze sterke geuren?

Bepaalde afwijkende geuren kunnen wijzen op specifieke darm processen of aandoeningen.  

• Rotte Eieren (Zwavelgeur): Vaak door de afbraak van eiwitten of zwavelrijk voedsel. Kan wijzen op inefficiënte eiwitvertering of een overgroei van zwavelproducerende bacteriën.  Door rottingsprocessen komen zwavel en of stikstofrijke gassen vrij.
• Zure Geur: Meestal door te veel gisting van onverteerde koolhydraten. Kan wijzen op lactose-intolerantie of snelle darmpassage. Zure diarree volwassenen kan hiermee samenhangen. Misselijk en zure ontlasting kan ook voorkomen. Een zure lucht ontlasting of zure geur ontlasting kan een indicatie zijn.  
• Zoetige Geur: Minder vaak voorkomend, soms geassocieerd met problemen met suiker- of vetvertering, coeliakie of schimmelinfecties.
• Ammoniakgeur: Kan wijzen op problemen met eiwitafbraak en wordt soms geassocieerd met leveraandoeningen.  
• Vettige Geur: Een sterk teken van slechte vetopname (malabsorptie), wat kan komen door problemen met de alvleesklier, gal of darmaandoeningen zoals coeliakie.  
• Zeer Vieze / Sterke Geur: Een alarmsignaal dat kan duiden op infecties (bacteriële infectie, parasieten), malabsorptie, bloed, ontstekingsziekten zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa (IBD), Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of ernstige verstopping. Stinkende diarree valt hier ook onder. Waarom stinkt poep zo erg in deze gevallen? Vaak door de onderliggende oorzaak zoals infectie of malabsorptie die de vertering verstoort.  
• Metaal- of IJzerachtige Geur: Wanneer je ontlasting ruikt naar metaal of als ontlasting ruikt naar ijzer kan dit een teken zijn van bloed. Zwarte, teerachtige ontlasting (meleena) met een penetrante, vieze geur kan duiden op een bloeding hogerop in het maag-darmkanaal en vereist onmiddellijke medische aandacht. Een chemische geur ontlasting kan ook in deze categorie vallen, afhankelijk van de specifieke oorzaak van een bloeding of infectie.  

Wanneer Moet Je Naar de Dokter?

Dagelijkse veranderingen in ontlastingsgeur zijn normaal.
Eten van veel koolhydraatrijk voedsel of extra veel eiwitten, kunnen je ontlasting laten stinken.
Net als het gebruik van medicatie bijvoorbeeld.

Het is wel belangrijk om te weten dat wij als mens niet zo goed zijn in het diagnosticeren door middel van geur.
Denk dus niet direct dat je darmkanker hebt als je ontlasting of scheten stinken.

Maar een plotselinge, onverklaarbare verandering die langer blijft voortduren, vooral als de geur opvallend vies of afwijkend is, verdient wel aandacht.

Het is verstandig om medisch advies in te winnen als de veranderde stinkende ontlasting gepaard gaat met andere symptomen zoals

• aanhoudende diarree of obstipatie,
• als er bloed of slijm in de ontlasting zit,
• heftige aanhoudende buikpijn,
• onverklaarbaar gewichtsverlies,
• koorts,
• tekenen van malabsorptie (bijvoorbeeld vettige, drijvende ontlasting).

Problemen met de eiwitstofwisseling of vetvertering zorgen voor verminderde opname van voedingsstoffen in de dunne darm. Zo kan je ook van andere klachten buiten de darm last krijgen.

Wist je dat de kleur van je ontlasting ook een hoop verteld?