Bloedarmoede door ijzertekort, hoe een ijzerinfuus mij geholpen heeft

Wat heeft ijzertekort te maken met verschillende mentale maar ook fysieke klachten zoals vermoeidheid, hartkloppingen, angst aanvallen hebben en een gevoel van Burn-Out zijn?

Ik kwam hier zelf achter nadat ik jarenlang met deze klachten rondliep, terwijl ik me aan alle “gezondheidsregels” hield welke ik dagelijks aan mijn eigen patiënten meegeef in mijn praktijk.
Ik heb nooit geweten dat een tekort aan ijzer zo veel klachten kan geven.

Op de website van het voedingscentrum staat dat je bij dit soort klachten naar je huisarts moet gaan.
Natuurlijk is dat het juiste advies, op papier dan. Want in de praktijk zie ik dat dit je niet altijd verder helpt.

Je komt bij de dokter, je laat bloed prikken.
Nadat de uitslag binnen hoor je ‘alles is ok’.
Je wordt naar huis gestuurd met ‘je bent vast oververmoeid, doe maar even rustig aan’.
Je hebt hiermee nog steeds geen antwoord op je klachten en hebt al helemaal geen oplossing meegekregen.

Het is toch eigenlijk gek dat ik dit vaker tegenkom in de praktijk.
Hoe kan dit gebeuren?
En wat kan je WEL zelf doen om een ijzertekort te herkennen EN deze op te lossen?

Lees verder, want hieronder deel ik mijn persoonlijke ervaringen met serieuze lichamelijke klachten als gevolg van een ijzertekort.
En uiteraard geef ik je een stap in de juiste richting om deze op te lossen.

IJzertekort en bloedarmoede: zo zit het

Even een korte uitleg om de rest van het verhaal te snappen.

In je bloed heb je een eiwit genaamd Hemoglobine (Hb).
Dit eiwit transporteert zuurstof en CO2 via het bloed door heel je lichaam. Best wel belangrijk dus.

Hb is opgebouwd uit verschillende andere stofjes zoals Vitamine B12, Foliumzuur en ook ijzer.

Om je Hb op peil te houden heeft je lichaam slim een voorraad ijzer aangelegd in je beenmerg en in je lever. Het ijzer is hier gebonden aan het eiwit Ferritine.
In normale omstandigheden en met een gevarieerd voedingspatroon haalt je lichaam ijzer uit voeding, slaat het op voor noodgevallen of gebruikt het als bouwstof om rode bloedcellen aan te maken.

Je kan het ijzer in je bloed (Hb) zien als het geld in je portemonnee, dit gebruik je dagelijks.
Het ijzer dat ligt opgeslagen in je lichaam (Ferritine) is dan je spaarrekening.

Wanneer je geld op raakt dan kan je eenvoudig wat geld van je spaarrekening overmaken naar je portemonnee voor je dagelijkse transacties.

Oftewel, na bloedverlies kan je lichaam snel het Hb (ijzer in je bloed) aanvullen door je Ferritine voorraad aan te spreken.

Wanneer het aantal Hb in je bloed te laag is, spreken we van Bloedarmoede.
Als de Ferritine voorraad te laag is dan spreken we ook wel van een ijzertekort.

Veel voorkomende symptomen van bloedarmoede of ijzertekort

Je herkent het misschien wel als je regelmatig bloed doneert, op dezelfde dag en/of de dagen erna voel je je wat slap en ben je sneller vermoeid. Dit komt dus omdat je Hb wat lager is dan normaal en je lichaam heeft de tijd nodig om deze weer aan te vullen (uit voeding of uit je Ferritine voorraad).

Andere symptomen door een te laag Hb of een te lage Ferritine zijn:

• Vermoeidheid
• Haar verlies 
• Hartkloppingen (tachycardie)
• Rusteloze benen 
• Zwak gevoel
• Snel kortademig
• Pijn op de borst
• Zware benen. Als je een trap op loopt ben je helemaal kapot. 
• Concentratie problemen 
• Angstig 
• Depressie 
• Oorsuizen 
• Hoofdpijn 
• Overmatig zweten 
• Gevoel van flauwvallen 
• Duizeligheid 
• Bleekheid
• Koude handen en of voeten

Mogelijke oorzaken van bloedarmoede

• (veel) bloedverlies tijdens de bevalling
• veel en heftig menstrueren
• Te weinig voeding met ijzer
• Langdurig veel fysieke inspanning of extreme sporten 
• Zwangerschap (de foetus vraagt veel ijzer)
• Medicatie 
• Ouderen (65+)
• Darm poliep/Darm kanker
• SIBO (Bacteriële overgroei in de dunne darm)
• IBD Inflammatoire darmziekte (vaak een chronische ontsteking zoals de ziekte van Crohn & Colitis ulcerosa)
• Coeliakie (gluten allergie)
• Erfelijke DNA afwijking zoals sikkelcelziekte of atransferrinemie (problemen met je rode bloedcellen)
• Schildklier aandoeningen (zoals Hashimoto)

Lees hier meer over SIBO, een darm probleem wat vaker voorkomt dat ik in eerste instantie dacht en er bijvoorbeeld voor zorgt dat in je lichaam ijzer minder goed opgenomen kan worden.

In het bijzonder wil ik het hebben over vrouwen die menstrueren.
In mijn praktijk merk ik dat dit de meest voorkomende oorzaak is.
Wanneer je buitengewoon veel bloedverlies hebt tijdens de menstruatie kan dit zeker een hoger risico geven op bloedarmoede of een tekort aan ijzer.
Maak eens gebruik van een menstruatie cup. (kijk hier op de webwinkel van Bol.com) Een half cupje per 12u voor een paar dagen is normaal. Dit komt overeen met 25-40 milliliter bloed per 24u.

Zelf had ik ruim 3 volle cupjes per dag, dus zeker het dubbele wat normaal gevonden wordt. Maar ik weet dat er ook vrouwen zijn die meer dan 100ml bloed per dag verliezen. Het is alsof je maandelijks een bloeddonatie doet.
Heb jij als vrouw regelmatig overdreven bloedverlies en ben je bekend met de eerder genoemde klachten dan is het zeker niet gek om aan bloedarmoede te denken.

Oke, nu ben je op de hoogte de belangrijkste informatie.
Dit was best goed te volgen toch?
Maar waarom gaat er dan toch vaak iets fout met het ijzergehalte in ons lichaam, waardoor we vervelende klachten ervaren?

Waarom is het zo moeilijk om een ijzertekort te ontdekken?

Eerst wil ik je de normaal waardes laten zien van Hb en Ferritine.

Volgens de richtlijnen van de Huisarts gelden voor Hb de volgende waardes.

Hb
Mannen	8,5 – 11,0
Vrouwen	7,5 – 10,0
Jonge Kinderen (1 maand – 6 jaar)	6,0 – 9,0
Kinderen (6 -18 jaar)	6,5 – 10,00

En volgens dezelfde richtlijnen zijn dit de juiste waardes voor Ferritine

Mannen	25 – 250
Pre Menopauzale vrouwen	20 – 150
Post Menopauzale vrouwen	20 – 250
Vrouwen en Mannen ouder dan 65 jaar	45 – 250

Interessant om te weten is dat er meerdere studies zijn welke pleiten voor een hogere ondergrens voor Ferritine, namelijk 30.
Dat houdt in dat wanneer je Ferritine lager is dan 30 er al sprake is van een ijzer tekort en dan zou dit aangevuld moeten worden.
Er is ook een Nederlandse groep internisten die willen dat deze hogere grenzen in Nederland worden overgenomen.
Ze hebben een podcast opgenomen over dit onderwerp.
Luister hier naar Deel 1 en hier naar Deel 2. Ze hebben het zelfs al zover gekregen dat een aantal ziekenhuizen deze ondergrens officieel hebben overgenomen.

Onthoudt heel even deze cijfers:
7,5 als ondergrens voor Hb en (het liefst) 30 als ondergrens voor Ferritine.
Dan kunnen we nu verder.

Heel simpel gezegd zie ik twee problemen in het onderzoek naar ijzer tekort.

• Er wordt alleen het Hb gemeten
• Men is zich niet bewust van de cijfers in de nieuwe richtlijnen

Alleen Hb meten is niet genoeg

Wanneer er alleen geprikt wordt op Hb dan mis je een groot gedeelte van het verhaal.
Het ijzer in je bloed (Hb) kan nog voldoende zijn, maar dat betekend niet dat je Ferritine dat ook is.

Denk maar aan het voorbeeld wat ik eerder gaf, je hebt nog aardig wat geld in je portemonnee, maar op je spaarrekening is geen cent meer te vinden.

Een goede Hb waarde is zeer belangrijk, denk maar aan al het zuurstof dat naar belangrijke organen als je hersenen en hart vervoert wordt.
Je lichaam zal dit dus altijd op peil willen houden, en kan dit gelukkig ook doen vanwege je voorraad Ferritine.

Er zijn uitzonderingen, maar je zal niet snel een lage Hb waarde zien bij een hoge Ferritine.

En wanneer je Hb wel laag is, dan betekend vaak dat de spaarrekening van je lichaam ook al op is.
Dit kan vaak op tijd voorkomen worden door OOK regelmatig je Ferritine te onderzoeken.

Er wordt niet gehandeld volgens de richtlijnen

Hoe meer ik er naar vroeg in mijn consulten, hoe meer ik erachter kwam dat veel huisartsen helemaal niet bewust zijn van de ondergrens.
Terwijl deze netjes in de richtlijnen beschreven staan. (en dan heb ik het nog wel over de lagere cijfers, niet de hogere ondergrens waarvan specialisten willen dat dit de nieuwe norm wordt)

Hieronder staan een paar voorbeelden waarin duidelijk te zien is dat er een tekort is.
Soms staat het er letterlijk in rode cijfers EN ook nog een uitroeptekens.
Soms wordt het wel opgemerkt, maar wordt er simpelweg gezegd dat het geen probleem is.
Waarom het door de huisarts genegeerd wordt is mij dan ook volstrekt onduidelijk.

Kleine nuance, in dit artikel zoom ik heel erg in op het onderwerp IJZER. Het kan zijn dat de huisarts een weloverwogen keuze heeft gemaakt om eerst andere rode cijfers aan te pakken omdat deze uitmaken van een groter probleem dan alleen het ijzer tekort.
Hoe kom je hier achter? Ga zelf in gesprek met je huisarts, vraag ernaar.
Uiteindelijk ben jij zelf verantwoordelijk voor je eigen gezondheid.

Hieronder zie je weer een voorbeeld van een Ferritine waarde van 12, welke genegeerd wordt.

Gelukkig gaat het ook wel goed. Zo kunnen we lezen in onderstaande instagram DM die ik kreeg.
Na het krijgen van een ijzerinfuus voelde deze vrouw zich als herboren.
(en om antwoord te geven op haar laatste vraag, ja ik had ook last van een hoge hartslag)

Zoals je ziet, zien veel huisartsen vaak geen reden om te handelen, ook al staan de waardes in het rood of met uitroeptekens aangegeven, en kan je snel op weerstand stuiten wanneer je een bloedonderzoek wil laten doen.
Gelukkig zijn er mogelijkheden om zelf je bloedonderzoek te laten doen.

Ja, deze testen zal je zelf moeten betalen, maar het kan zijn dat sommige bloedtesten bij de huisarts ook van je eigen risico af gaan, zelfs als je een verwijzing hebt.
De volgende onderzoeken worden ook via een medisch laboratorium getest en ik maak hier zelf ook regelmatig gebruik van, persoonlijk en in mijn praktijk.

Zo is er bijvoorbeeld de IJzerprofiel bloedarmoede test (link naar bloedwaardentest.nl)
Deze test is niet heel duur en meet de Hb en Ferritine waardes in het bloed.

Een uitgebreidere optie is om te kiezen voor een combinatie van twee testen via de website Medivere.nl:
– Vitaminecheck Basis
– IJzergebrek Bloedtest

Deze twee testen meten naast Hb en Ferritine, ook Foliumzuur en B12 wat ook belangrijke bouwstoffen van Hb zijn.
Ook Zink, Koper en Magnesium worden in deze twee testen gemeten, welke niet onbelangrijk zijn in het verhaal van ijzer tekorten.

Je betaald de testen zelf vooraf en je maakt een afspraak bij een priklab in de beurt.
Dit proces staat netjes vermeld zodra je de test besteld via een van bovenstaande websites.
Je hoeft je huisarts nergens van te overtuigen en je hebt geen verwijzing nodig.

Wat te doen als je bloedwaardes laag zijn?

Laten we voor het uitlezen van de cijfers in je bloedonderzoek uit gaan van de nieuwste inzichten.
Dus niet de oude referentie waardes, maar de hogere ondergrens waar de nieuwere wetenschappelijke studies voor pleiten, net als een groep Nederlandse Internisten en nu ook worden toegepast in de eerste ziekenhuizen.

Dit betekend:
Als je Ferritine waarde lager is als 30, kan je eigenlijk al zeggen dat er sprake is van een ijzer tekort.

Dus ook als je bloedonderzoek nog geen uitroeptekens heeft of de cijfers in het rood zet, de ondergrens is 30.
Ervaring is dat het vele jaren kan duren voordat de nieuwste wetenschappelijke inzichten in de praktijk worden toegepast, dus ga daar alsjeblieft niet op wachten. Ferritine lager dan 30 betekend dat je actie wilt ondernemen.
Op het moment van schrijven hou ik me nog wel aan de huidige ondergrens voor Hb, dit betekend 8,5 bij mannen en 7,5 voor vrouwen.

De makkelijkste en snelste oplossing:

Een ijzerinfuus of ijzertabletten

De standaard route via de huisarts is het voorschrijven van ijzertabletten, vaak in de vorm van Ferrofumaraat of Ferrosulfaat. Deze tabletten slik je een paar keer per week voor maximaal 3 maanden.
Een nadeel is dat het langer duurt voordat het werkt en veel mensen krijgen bijvoorbeeld obstipatie klachten en een van mijn cliënten moest er zelfs direct van braken.

De andere oplossing, waar ik zelf fan van ben is een ijzerinfuus.
Je krijgt een zeer hoge dosering binnen en dit werkt super snel.
In Zwitserland kreeg ik zonder enige moeite een infuus voorgeschreven via de huisarts. Mijn Ferritine was 20.

Op dat moment zat ik echt op mijn dieptepunt met al mijn klachten.
Mijn vriend moest mij op de fiets vooruit duwen richting de huisarts (nog geen 5 km afstand) en ik herkende mijzelf niet wanneer ik in de spiegel keek. En mentaal zat ik op een nog donkerdere plek.

Nog geen 24 uur later, toen mijn vriend thuis kwam uit zijn werk zag hij plotseling een heel ander persoon staan. Ik had weer kleur op mijn gezicht en mijn wazige blik in mijn ogen was weer helder.
Binnen een week waren mijn rusteloze benen vrijwel verdwenen, had ik veel minder snel last van hartkloppingen, en voelde ik me energieker.

En nu een half jaar later heb ik een volgend probleem, ik heb allemaal kleine haren die alle kanten op pieken, omdat mijn haaruitval gestopt is en nu weer begint terug te groeien.
Gelukkig is dat een positief probleem.

Nu heb je eerder kunnen lezen dat lage Hb en/of Ferritine waardes vaak helemaal niet behandeld worden, dus was kan je doen als je geen ijzer- tabletten of infuus krijgt?

IJzer tekort is een reden om bij de diëtist langs te komen

Krijg je om welke reden dan ook geen ijzertabletten of infuus, dan zou je aan de slag willen gaan met voeding en suppletie.

Sowieso is dat een goede optie, want een goed gebalanceerd voedingspatroon zou in theorie je moeten voorzien van alle essentiële belangrijke voedingsstoffen.

Ik wil dat je weet dat er twee soorten ijzer zijn:
– Heem ijzer,
– Non-Heem ijzer

Om het lekker simpel te houden:

Heem ijzer wordt vrij makkelijk opgenomen en verwerkt door je lichaam.
Non-Heem ijzer wordt relatief gezien een stuk slechter opgenomen.
Heem IJzer zit in dierlijke producten en Non-Heem ijzer in plantaardige producten.

Eet je vegetarisch of veganistisch, dan kan dat dus een mogelijke reden zijn dat je niet voldoende ijzer uit je voeding opneemt.

Als voorbeeld nemen we peper.
Peper bevat het hoogste aantal ijzer per 100 gram van alle plantaardige voedingsbronnen namelijk,
21 gram ijzer per 100 gram peper.

Dit is net zoveel als varkens Lever wat ook 21 gram ijzer bevat per 100 gram.

Echter eet je veel makkelijk een portie lever van 100 gram dan dat je 100 gram peper over je maaltijd strooit.
Een theelepel peper is bijvoorbeeld 2 gram, en bevat dus maar 0,42 gram ijzer.
En dit is ook nog eens het slechter opneembare Non-Heem ijzer.

Het is dus altijd een goed idee om deze berekening te doen wanneer je dierlijke producten wilt vervangen door plantaardige producten. Zo kom je er achter dat vaak heel moeilijk is om voldoende eiwitten of andere essentiële voedingsstoffen binnen te krijgen.

Maar goed, nu snel weer terug naar ijzer:

Deze plantaardige producten bevatten relatief veel ijzer, let op dit is Non-Heem IJzer:

1. Peper (zwart/wit)
2. Cacao
3. Sesamzaad
4. Gierst
5. Soja

En de volgende dierlijke producten bevatten veel ijzer, het goed opneembare Heem Ijzer:

1. Lever (varken)
2. Ei
3. Rundertartaar
4. Rundergehakt
5. Lamsgehakt

Verder is het aan te raden om producten met extra vitamine C te eten, het zorgt er namelijk voor dat ijzer beter opgenomen kan worden.
Eet daarom meer fruit zoals citrusvruchten (sinaasappel, citroen), kiwi’s, aardbeien en bessen
Maar vooral ook koolsoorten, paprika, tomaten, broccoli, zoete en normale aardappelen.

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid ijzer is als volgt:

Voor mannen: 9 mg/dag
En voor vrouwen: 15 mg/dag

Maar wanneer er sprake is van een tekort, kan dit (tijdelijk) verhoogd worden.
Een arts of orthomoleculair therapeut kan je helpen met een persoonlijk advies.

Ook wij van BASIS kunnen met je meedenken en samen met jou de tekorten aanpakken.
IJzergebrek (Anemie in medische termen) staat op het lijstje van aandoeningen wat officieel behandeld mag en kan worden door een diëtiste. Mogelijk kan dit dus ook (gedeeltelijk) vergoed worden.
Klik hier voor meer informatie en ook de voorwaarden.

Voedingssupplementen met ijzer

Je kan ook zelf extra ijzer toevoegen aan je huidige voedingspatroon. Zeker wanneer je vegetarisch/veganistisch eet of moeite hebt met het zelf samenstellen van een volwaardig voedingspatroon.
Schrik niet van de zwarte ontlasting, dit is een logisch gevolg als je extra ijzer inneemt. Zorg wel dat je voldoende drink omdat de ontlasting wat harder kan worden.

Je kan bijvoorbeeld kiezen voor de volgende vloeibare vormen:

Het nemen van een drankje of pilletje met ijzer alleen, is niet voldoende. Je lichaam heeft andere vitamines en mineralen nodig om het ijzer te op te nemen en te verwerken om er rode bloedcellen mee op te bouwen, en je ijzer voorraad moet in balans zijn met andere stoffen in je lichaam.

Vandaar dat we eerder al aangeraden hebben om op meer dan alleen ijzer te testen bijvoorbeeld.

Blijkt nu dat meerdere vitamines wat laag zijn, dan is een goede multivitamine aan te raden.
Kijk maar naar mijn eigen bloeduitslag, magnesium was te laag, en koper en zink zaten dicht tegen de ondergrens aan.

Er is ook een Multi Dag & Nacht Man verkrijgbaar, deze bevat een iets andere samenstelling, met extra stoffen welke belangrijker zijn voor mannen.
En een Multi Dag & Nacht Mama voor zwangere vrouwen, omdat je meer ijzer nodig hebt, net als vele andere essentiële stoffen, voor je de ontwikkeling van je ongeboren kind.

Als extra wil ik lactoferrine nog benoemen.
Lactoferinne is een stofje wat helpt bij het in evenwicht houden van ijzer. Het kan helpen bij het aanvullen van tekorten, maar zorgt er ook voor dat er niet een teveel aan ijzer wordt opgenomen wanneer er al wel voldoende aanwezig is. Lactoferrine is vooral interessant wanneer je ook last van hebt van immuunsysteemproblemen.
Ik raad de Lactoferrine van Vitakruid aan.

Wist je dat we een kortingscode hebben voor de supplementen van Vitakruid en Bonusan?
Klik hier voor 10% korting op onze favoriete Supplementen merken >>

Disclaimer:
Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor een gevarieerde en evenwichtige voeding. Voeding, bewegen, stress-mindset, ademhaling en goed slapen zijn altijd de BASIS.
Wanneer je twijfelt over de medicatie of de supplementen die je gebruikt of wilt gebruiken, neem dan altijd contact op met je arts of raadpleeg een therapeut (zoals een orthomoleculair BASIS therapeut) om met je mee te denken.